Nowe oblicze bezrobocia

Mirosław Grochowski, specjalista ds. outplacementu, opisuje szok, jakiego doznaje wielu z tych, którzy do niedawna nie obawiali się utraty pracy: „Coś ważnego dzieje się z silą roboczą w Polsce. Podczas ostatniej recesji mieliśmy okazję zaobserwo­wać jej wpływ na różne pokolenia osób poszukujących pracy. W 2003 roku zja­wiskiem, które przede wszystkim rzucało się w oczy w każdej firmie zajmującej się outplacementem, byta ogromna liczba przechadzających się po korytarzach białych mężczyzn w wieku powyżej pięćdziesięciu lat. Ujrzeliśmy przekrój poko­lenia wyżu demograficznego - ludzi, którzy zostali sponiewierani bez względu na to, co robili i jaką zajmowali pozycję w firmie. Co stało się z całym tym talen­tem, ambicją i dążeniem do polepszenia swojego bytu materialnego?". Dodaje: -To, że nic obecnie nie jest pewne, wywiera ogromną presję na każdego, kto wybiera drogę swojej kariery zawodowej. Należy przygotowywać się nie do jed­nej kariery, lecz wielu różnych karier".



Okres zatrudnienia będzie nadal ulegał skróceniu. Nawet jeśli stopa bez­robocia pozostanie - uwzględniając standardy historyczne - niska, zja­wisko to doprowadzi do wzrostu liczby osób zmieniających pracę. Fluk­tuacja pracowników powoduje, że część osób stanowiących siłę roboczą zawsze pozostaje bezrobotna.
Zmienianie miejsc pracy nie jest już uważane za zjawisko negatywne. Dziesięć lat temu ludzie, którzy w ciągu trzech lat trzy razy zmieniali pracę, postrzegani byli jako nielojalni i - tym samym - niegodni zaufania. Obecnie pracodawcy dziwią się: ,Jeśli ta osoba jest dobrym pracowni­kiem, jak to możliwe, że wykonywała tę samą pracę przez dziesięć lat?".
Istnieją długookresowe niedobory wysoko wykwalifikowanych pracow­ników w służbie zdrowia, w sektorze zaawansowanych technologii, usług oraz w wielu innych dziedzinach. Powodem, dla którego w Polsce znaj­dują zatrudnienie zagraniczni fachowcy - m.in. pielęgniarki, pracowni­cy socjalni, inżynierowie zajmujący się zaawansowanymi technologiami -jest to, że polskich szkoły kończy zbyt mała liczba osób posiada­jących kompetencje w wymienionych dziedzinach. Employment Policy Foundation (Fundacja Polityki Zatrudnienia) w Waszyngtonie przewiduje „utrzymujące się niedobory wykwalifikowanych pracowników" w ciągu następnych trzydziestu lat. Niedobór odpowiednio wyszkolonej kadry spowoduje wzrost zatrudnienia pracowników o wysokich kwalifikacjach oraz wyższe zarobki. Można dyskutować, czy niedobór zasobów siły roboczej rzeczywiście wystąpi; pewne jest natomiast, że ciągle będzie brakowało wśród osób poszukujących pracy ludzi o odpowiednich kwa­lifikacjach i będzie tak nawet w okresach recesji. Należy przy tym pa­miętać, że recesja prowadzi do zmian powodujących rozbieżność mię­dzy popytem na kwalifikacje a ich podażą.


- Niedostatek umiejętności przyczyniać się będzie do eliminacji uprze­dzeń. Dr Peter Capelli, autor książki The New Deal at Work, twierdzi, że: „Najważniejszym skutkiem [...] zmian demograficznych będzie prawdo­podobnie wzrost zapotrzebowania na starszych pracowników, którzy są stosunkowo liczni i zazwyczaj lepiej wykształceni". Stąd biorą się m.in. korporacyjne programy zarządzania odmiennymi grupami (corpo­rate diversity programs).
Wzrost zatrudnienia nie będzie ograniczać się do zawodów wymagają­cych wysokich kwalifikacji. The Bureau of Labor Statistics (Urząd Statysty­ki Pracy) szacuje, że w latach 1998-2008 zwiększy się w znacznym stop­niu liczba miejsc pracy dla akwizytorów w handlu detalicznym oraz dla kasjerów. Należy ponadto odnotować, że wiele wysoko opłacanych sta­nowisk nie wymaga dyplomu wyższej uczelni.


- Ameryka była światowym liderem w procesie prowadzącym do powsta­nia gospodarki opartej na usługach - wystarczy wspomnieć Wal-Mart, Citicorp oraz Disneya. Sześćdziesiąt cztery spośród stu wymienionych przez „Fortune" największych firm niczego nie „wytwarzało"; dostar­czały one usługi, działając w takich branżach, jak handel detaliczny, ubezpieczenia oraz rozrywka. Jeśli chodzi o mały biznes (firmy zatrud­niające do 500 pracowników), to w latach dziewięćdziesiątych 85% no­wych miejsc pracy powstało tutaj w sektorze usług.


- Użyteczność Internetu i możliwość oszczędzania dzięki niemu środków finansowych zwiększa zainteresowanie e-biznesem. Posługując się okreś­leniem wykładającego w Massachusetts Institute of Technology Nicho­lasa Negroponte, można powiedzieć, że produkcja zmienia swój profil „z atomów na bity", to znaczy z wytwarzania namacalnych dóbr (ato­mów) na handel informacją (bity i bajty - elementy składowe danych cyfrowych). Ameryka Północna, Europa oraz kraje azjatyckie tworzą „ry­nek wiedzy". W takich dziedzinach, jak projektowanie oprogramowania czy usługi finansowe umiejętność uczenia się, a także przetwarzania informacji oraz zarządzania nią nie tyle pomaga w prowadzeniu bizne­su, ile jest samym biznesem. Rynek ten dynamicznie się rozwija, przez co przyczynia się do stwarzania nowych miejsc pracy. Różnicę zarobków między absolwentami wyższych uczelni zawodowych (college), którzy ukończyli 25 lat, oraz szkół średnich (high school) wyraża stosunek 2:1. Wynika z tego, że warto się kształcić.


- Przewidujące zarządy firm rozpoznają potrzeby personelu i wyznaczają swoje cele w taki sposób, aby pozostawały one w zgodzie z celami najbardziej kompetentnych pracowników. Realizują opisany w tym roz­dziale cykl „Zatrudniaj, ucz i zatrzymuj".
Coraz więcej osób porzuca tradycyjne otoczenie instytucjonalne pracy, aby prowadzić firmę o nazwie „ja". Praca w charakterze wolnego strzel­ca daje jednostce poczucie władzy i niezależności.


- Powyższe tendencje nie tylko dezorganizują życie i karierę poszczegól­nych osób oraz funkcjonowanie całych branż przemysłowych, ale także pro­wadzą do powstania nowych reguł gry w gospodarce. Stwarzają jednocześ­nie duże możliwości w zakresie rozwoju zawodowego tym wszystkim, którzy potrafią przejąć nad nimi kontrolę. Gruntowne przemiany spowodowane przez wspomniane tendencje nadwerężają więzy lojalności między praco­dawcą i pracobiorcą, poszerzając jednocześnie zakres władzy i odpowie­dzialności jednostki. Niezależnie od tego, w jaki sposób zarabiasz na życie, będziesz zmuszony przeznaczać znacznie więcej czasu i wysiłku na zarzą­dzanie swoją karierą niż twoi dziadkowie i rodzice, a to dlatego, że zmieni­ły się społeczno-ekonomiczne i techniczne czynniki decydujące o osiągnię­ciu sukcesu. Prezydent Harry Truman powiedział kiedyś: „Recesja jest wtedy, gdy twój sąsiad traci pracę, depresja zaś wtedy, gdy sam ją tracisz". Ja nato­miast twierdzę: jeśli na czas przygotujesz się do nadchodzących zmian, za­grożenia mogą zmienić się w szanse.

Hubert 2009-08-17